Niektóre prezenty sprawiają, że ludzie są szczęśliwi. Prezent świąteczny od mojego męża? Wzniecił we mnie płomień złości. Wyraz jego twarzy, gdy otworzył swój prezent, był moim prawdziwym prezentem na Boże Narodzenie, a przez cały następny rok planowałam idealną zemstę. Czy kiedykolwiek otrzymałeś prezent, który jednocześnie sprawił, że zagotowała się krew, a żołądek opadł ci do samego dołu? Nie mówię tu o owocowym deserze, którego nikt nie chce, ani o brzydkich ubraniach. Mam na myśli taki rodzaj prezentu, który zostawia cię z pytaniem, czy obdarowujący w ogóle cię zna. Albo, co gorsza, czy w ogóle cię to obchodzi. Spędziłam cały rok planując zemstę na moim mężu Murphy’m, który podarował mi prezent na Boże Narodzenie. Nigdy nie mieliśmy zbyt dużo pieniędzy. Murphy pracował po godzinach w warsztacie obróbki metali w centrum miasta, przez co jego plecy bolały, a dłonie były pokryte zgrubieniami.
Dumny, że utrzymuje naszą rodzinę, wracał do domu pachnący olejem maszynowym i wiórami metalu, ale był zbyt zmęczony, by zauważyć cokolwiek innego. W tym czasie ja zarabiałam trochę pieniędzy, opiekując się dziećmi sąsiadów i ucząc je matematyki. Dzięki temu mieliśmy na życie i jedzenie. Każdy grosz wyciągaliśmy do ostatniego centa, między opłatami za dom a rosnącymi córkami. Uzgodniliśmy, że złożymy się na prezenty świąteczne dla rodziców i naszych córek, ale nie na siebie. Nasze 16-letnie małżeństwo było udane, dopóki Murphy nie zmienił zasad, nie mówiąc mi o tym.
„Hej, Susan! Mam coś dla ciebie, przyjdź tutaj!” – tego wieczoru głos Murphy’ego rozbrzmiał w naszym małym domu. Odłożyłam zadanie z matematyki, które oznaczałam dla młodego Tommiego, który wciąż miał problem z dzieleniem, bo entuzjazm w jego głosie mnie zaskoczył. Weszłam do salonu, wycierając ręce w fartuch. Miał ogromną paczkę owiniętą w brokatowy papier, który musiał kosztować przynajmniej 5 dolarów za rolkę, a on stał tam z uśmiechem, jak dziecko, które odkryło słoik z ciasteczkami.
„O co chodzi?” zapytałam, czując, jak puls przyspiesza. Facet, który zwykle uważał, że taśma i gazetka wystarczą na każdy prezent, stanął tam z paczką tak wielką, że sięgała mi prawie do pasa, opakowaną niezwykle starannie.
„To prezent dla ciebie! Chciałem zrobić coś wyjątkowego w tym roku, mimo że zwykle tego nie robimy. Coś znaczącego!”
„Murphy, nie stać nas na to…”
„Sus, poczekaj do Wigilii! Pokochasz to! Nigdy nie dostałaś czegoś takiego!”
Nie wiedziałam wtedy, jak bardzo miał rację. Z malarskimi narzędziami w rękach, nasze córki, Emma i Mia, zajrzały za róg, uśmiechając się, jakby wciąż były dziećmi, a nie dorastającymi nastolatkami.
„Tata był taki tajemniczy!” szepnęła Mia.
„Nie pozwolił nam nawet pomóc przy pakowaniu!” – dodała Emma, a jej oczy błyszczały z figlarnością. To powinno było być moim pierwszym wskazaniem. Ta paczka drwiła ze mnie przez następne dziesięć dni, czekając pod choinką. Zastanawiałam się, co może być w środku, ile razy przechodziłam obok niej. Może Murphy oszczędzał przez cały rok na specjalną okazję? Może zauważył, jak bardzo tęskniłam za jedwabnym narzutą na łóżko w sklepie, albo jak mówiłam, że brakuje nam porządnego telewizora, odkąd nasz zepsuł się wiosną? Czasami widziałam, jak Murphy patrzył na tę paczkę z zadowolonym uśmieszkiem, jakby to, co było w środku, rozwiązywało wszystkie problemy świata.
W Wigilię zrobiło się trochę zamieszania. Rodzice Murphy’ego siedzieli na naszym podniszczonym kanapie, która miała już lepsze dni, a nasze córki rozciągały się na podłodze obok choinki. Podczas gdy jego ojciec, Frank, sączył swoją standardową kawę z odrobiną whisky, jego matka, Eleanor, nieprzerwanie wymieniała ze mną znaczące spojrzenia. Dzięki trzem świeczkom zapachowym za dolara, które kupiłam, pokój pachniał jodłą i cynamonem. Nasze radio grało kolędy. Kiedy postawiłam talerz z ciastkami na stole, zobaczyłam, jak świąteczna iluminacja u sąsiadów rzuca tęczowe cienie przez nasze okna.
„Otwórz, mamo!” – zawołała Emma z ekscytacją.
„To największy prezent pod choinką! Większy niż ten, który tata kupił babci.” Murphy, z podekscytowanymi butami roboczymi, kiwnął głową, jakby nie mógł się doczekać.
„Dobrze, Sus. Otwórz to, co Ci Santa przyniósł.”
Starałam się cieszyć chwilą, rozrywając papier, moje palce drżały. Podniosłam wieko, a dziewczyny pochylili się w przód.
„Odkurzacz?” – wymamrotałam, patrząc na opakowanie z radosnymi zdjęciami produktu, który prezentował wszystkie „niesamowite cechy”.
„Najwyższa jakość!” – uśmiechał się Murphy. „Próbowałem już w garażu, działa świetnie! Usuwa wszystkie wióry metalowe! Świetnie radzi sobie z rogami!” Dziewczyny spojrzały po sobie, a potem zaczęły się śmiać. Frank nagle zainteresował się zawartością filiżanki kawy, może żałując, że nie dolał więcej whisky, a Eleanor z trudem zaciśnięła wargi, aż prawie zniknęły.
„A, i pamiętaj, żeby schować go z powrotem do garażu, jak skończysz tu odkurzać,” dodał Murphy, jego uśmiech mówił, jakby właśnie wręczył mi królewskie klejnoty. „Będzie tam głównie stał. Ta maszyna idealnie nadaje się do mojego warsztatu! Koniec z metalowym kurzem wszędzie.”
Buty Murphy’ego stukały jak grzmot, gdy wybiegłam do naszej sypialni. Z dźwiękami kolęd, które brzmiały z dołu, zaczęłam płakać, zaraz po tym, jak zamknął drzwi. „Odkurzacz? Naprawdę? Twój pierwszy prezent na Boże Narodzenie po szesnastu latach?”
„Co w tym złego? To przydatne. Wiesz, ile kosztują takie rzeczy? To naprawdę dobra jakość.”
„Realistyczne? Spakowałeś do prezentu odkurzacz garażowy, który kupiłeś dla siebie? Możesz równie dobrze zapakować wiadro i mopa.”
„Susan, nie przesadzaj. To prezent dla całej rodziny…”
„Wolałabym, żebyś mi kupił bransoletkę za 5 dolarów! Jakiś drobny gest, że traktujesz mnie jak swoją żonę, a nie jak swoją sprzątaczkę! Coś, co nie mówi 'Oto kolejny sposób, żeby po mnie posprzątać’, ale raczej 'Kocham cię’.”
Jego szczęka stwardniała, jak wtedy, gdy musiał zapłacić raty, a twarz ciemniała.
„Zachowujesz się jak rozpieszczona księżniczka. Pamiętaj, skąd pochodzisz. Twoi rodzice to rolnicy! Wiesz, że odkurzacza chyba nawet nie znają? Przynajmniej ja myślę o rem
oncie naszego domu.”
„Wynoś się!” – krzyknęłam. „WYNOŚ SIĘ.”
„Dobrze,” powiedział, wciągając drzwi. „Jesteś absurdalna. To dobry prezent! Większość kobiet byłaby wdzięczna! Prezenty to nie to, czego chcesz, tylko to, czego potrzebuje rodzina.”
Owinięta złością i smutkiem, spałam tej nocy na kanapie. Przez cienkie ściany słyszałam, jak Murphy mówił swoim rodzicom, że jestem „egoistką” w całej tej sprawie. Gromki pomruk Franka był wyraźny, ale odpowiedź Eleanor była zbyt cicha, by ją usłyszeć. Plan zaczął się formować w mojej głowie, leżąc tam w ciemności, patrząc na tańczące przez sufit świąteczne światła sąsiadów. Jak mówią, zemsta smakuje najlepiej na zimno, albo w tym przypadku zapakowana w błyszczący papier i czekająca przez cały rok. Uśmiechnęłam się w ciemności, już wymyślając, ile muszę zaoszczędzić z opłat za korepetycje, by wszystko było idealne.
W następnym roku zaprosiłam całą moją rodzinę, która mieszkała w pobliżu. Każdego, kto chciałby zobaczyć dobrą zabawę, w tym ciotki, wujków i kuzynów. Murphy narzekał na koszt, dopóki nie zobaczył swojego prezentu pod choinką. Tym razem największa paczka była zapakowana w papier, który kosztował 10 dolarów za rolkę. Jego oczy zabłysły, jak u dziecka, gdy zapytał:
„Co to?”
„Taki mały prezent. Kochanie, robisz tyle dla nas. Chciałam, żeby te Święta były wyjątkowe.”
„Mama zrobiła zakupy sama!” – powiedziała Mia, patrząc z błyskiem w oku.
„Nie chciała nawet powiedzieć, co kupiła! Ale wyglądała na naprawdę szczęśliwą.”
„Wydaję się, że sporo kosztował,” dodałam, widząc, jak oczy Murphy’ego rozszerzają się w zaskoczeniu. Tak jak dziecko próbujące zgadnąć, co przyniósł Santa, przez następne kilka dni potrząsał paczką, kiedy myślał, że nikt nie patrzy.
A potem przyszła Wigilia. Cała rodzina zebrała się w naszym salonie, patrząc, jak Murphy zbliża się do swojego prezentu. Wujek Bill i jego trójka dzieci usiedli wokół kominka, ciocia Martha siedziała na oparciu kanapy. Zasugerowałam, że może być trochę „świątecznej zabawy,” a nawet kuzyn Pete, który rzadko bywał na rodzinnych spotkaniach, pojawił się.
„Otwórz to, tato!”
Z jej telefonem gotowym do uchwycenia chwili, Emma zachęcała.
„Suspens jest nie do wytrzymania!”
Owinął paczkę, a Murphy zobaczył wielką paczkę papieru toaletowego w środku. Jego wyraz twarzy przeszedł od radości przez zdziwienie po przerażenie. Było to wytrzymałe czteropłaskie papier toaletowy, z napisem „idealny do użytku domowego I warsztatowego!” w jaskrawym czerwonym kolorze, z „extra miękki komfort” wypisanym na kartonie w wesołych literkach.
„PAPIER TOALETOWY??” – zająknął się.
„Co to jest?”
Wstałam, przybierając ton prezentera telewizyjnego. „To najwyższej jakości czteropłaskowy papier toaletowy! Ponieważ Boże Narodzenie to czas dawania, tego, czego rodzina naprawdę potrzebuje, a nie tego, co sobie życzy! Tak, kochanie? A, i będzie idealny zarówno do Twojego warsztatu, jak i łazienki! Skoro tak lubisz praktyczne prezenty, wzięłam wersję w rozmiarze przemysłowym!”
Nasze dziewczyny wybuchły śmiechem. Ciocia Martha prawie zakrztusiła się jajkiem. Wujek Bill walnął się w kolano, aż rozbrzmiało, a dzieci zaczęły się śmiać do rozpuku. W rzeczywistości kuzyn Pete przewrócił się ze śmiechu ze swojego fotela.
„Kto daje mężowi papier toaletowy na Boże Narodzenie?”
Policzki Murphy’ego spłonęły rumieńcem, a on rozejrzał się po pokoju pełnym śmiejących się członków rodziny. Z mojej strony pojawił się uśmiech.
„A kto daje żonie odkurzacz?”
Rodzina wybuchła śmiechem i brawami, gdy Murphy wybiegł na górę, mamrocząc coś pod nosem. Kiedy nikt nie patrzył, Eleanor dała mi dyskretny piątkę.
„Brawo, Susan” – powiedział Frank z uśmiechem, wznosząc toast kawą. „Dobrze zagrane. Może w przyszłym roku przemyśli to z prezentami ‚praktycznymi’.”
Od pięciu lat minęło już od tamtej pory. Od tamtej pory Murphy nigdy nie poruszał tematu prezentów bożonarodzeniowych, a słowo „egoistka” zniknęło z jego słownika. Mam jednak specjalną półkę w szafie, przygotowaną na przyszły rok, jeśli znowu wpadnie na jakiś „praktyczny” pomysł na prezent. Najlepsza zemsta nie zawsze podawana jest na zimno; czasem najlepiej smakuje z kokardą, a może i opakowana w papier toaletowy z wyższej półki.
